Beyond the Pleasure Principle

สรุป: แนวคิด “Death Drive” ของ Sigmund Freud – แรงขับแห่งความสงบหรือการสิ้นสุด

ใน Blink นี้ เราได้เรียนรู้แนวคิดที่ชวนฉงนของ Sigmund Freud ซึ่งเสนอว่า แรงขับภายในมนุษย์ไม่ได้มีเพียงการแสวงหาความสุข (Pleasure Principle) เท่านั้น แต่ยังมีแรงขับที่ตรงข้าม นั่นคือ “Death Drive” หรือ แรงขับสู่ความตาย – ซึ่งหมายถึงความปรารถนาลึก ๆ ที่ต้องการกลับสู่สภาพที่สงบนิ่ง ไร้การเคลื่อนไหว หรือพูดง่าย ๆ คือ ความสงบแบบไร้ชีวิต (inorganic state)

---

🔍 แนวคิดหลักของ Death Drive:

• ไม่ใช่การอยากตายทางร่างกาย แต่เป็นแรงขับจิตใต้สำนึกที่ต้องการ กลับคืนสู่สภาพแห่งความสงบที่สุด ซึ่งปราศจากความปั่นป่วนหรือความตึงเครียด

• มนุษย์จึงมีแรงผลักดันสองด้านในจิตใจ:

  • Life instinct (Eros): สร้างสรรค์ เคลื่อนไหว แสวงหา

  • Death drive (Thanatos): ดึงกลับสู่สภาพเดิม ความนิ่ง ความสงบ

---

🧠 ตัวอย่างจากชีวิตจริง:

• เด็กเล็กที่เล่นโยนของเล่นออกไปซ้ำแล้วซ้ำเล่า
  → ดูเหมือนจะสร้างความทุกข์ใจให้ตนเอง
  → Freud เห็นว่าเป็นการ “ฝึกควบคุมความสูญเสีย” เพื่อเอาชนะความกลัว (mastery)

• ท่าทีของผู้ใหญ่ที่ยึดติดกับความเคยชิน กิจวัตรเดิม ๆ
  → แสดงถึงความต้องการความมั่นคง ความคุ้นเคย
  → ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของ death drive เพื่อหนีความตึงเครียดจากความเปลี่ยนแปลง

---

⚖️ ความตึงเครียดระหว่างชีวิตกับความสงบ:

• ความสมดุลระหว่างแรงขับทั้งสอง = ความพึงพอใจและความสุข

• ความไม่สมดุล = ความทุกข์ ความไม่สบายใจ

• การมีชีวิตจึงไม่ใช่แค่การไขว่คว้าความสุข แต่เป็น “การต่อสู้ภายใน” ระหว่าง การเติบโต กับ การถอยกลับสู่ความนิ่งสงบ

---

✨ ประเด็นสุดท้าย: ความเป็นมนุษย์

ในมุมมองของ Freud มนุษย์ไม่ใช่เพียงสิ่งมีชีวิตที่แสวงหาความสุข แต่คือผู้ที่มี “แรงขับสองด้าน” ที่ถ่วงดุลกันอยู่เสมอ – ความอยากมีชีวิต กับความปรารถนาสู่ความสงบขั้นสุดท้าย