.webp)
🧠 สรุปแนวคิดทฤษฎีพหุปัญญา (Theory of Multiple Intelligences) โดย Howard Gardner
🔑 แนวคิดหลัก
ความฉลาด (intelligence) ไม่ใช่สิ่งเดียวที่วัดได้ด้วย IQ เท่านั้น
แต่คือ “ศักยภาพเฉพาะด้าน” ที่หลากหลายในตัวมนุษย์ ซึ่งแต่ละด้านสามารถพัฒนาได้ต่างกัน
การศึกษาและสังคมควรเข้าใจและสนับสนุนความฉลาดที่หลากหลายนี้
🧭 7 รูปแบบปัญญาเบื้องต้นตาม Gardner
| ประเภท | คำอธิบาย |
|---|---|
| 1. Linguistic | ความสามารถด้านภาษา เช่น กวี นักพูด ครู |
| 2. Logical-Mathematical | การคิดเชิงเหตุผลและตัวเลข เช่น นักวิทยาศาสตร์ นักวิเคราะห์ |
| 3. Musical | ความไวต่อเสียง จังหวะ ท่วงทำนอง เช่น นักดนตรี |
| 4. Spatial | ความสามารถในการเห็นภาพในมโนภาพ เช่น สถาปนิก นักวาดแผนที่ |
| 5. Bodily-Kinesthetic | การใช้ร่างกายอย่างแม่นยำ เช่น นักกีฬา ศัลยแพทย์ นักเต้น |
| 6. Interpersonal | เข้าใจผู้อื่น เช่น ผู้นำ ครู นักเจรจา |
| 7. Intrapersonal | เข้าใจตนเอง เช่น นักปรัชญา นักเขียน |
(ต่อมา Gardner เสนอเพิ่มเติมอีกอย่างน้อย 2 ด้าน เช่น Naturalistic และ Existential)
🧬 ปัญญาเกิดจากอะไร?
-
นักวิทยาศาสตร์ยังถกเถียงกันว่าความฉลาดสืบทอดทางพันธุกรรมมากน้อยแค่ไหน (บางคนว่า 20–80%)
-
Gardner เสนอแนวคิดว่า บางคนอาจ “มีศักยภาพ” ด้านใดด้านหนึ่งทางพันธุกรรม แต่ การพัฒนา ต้องอาศัยสิ่งแวดล้อมที่กระตุ้นและส่งเสริม
-
อาศัยแนวคิดทางสมอง 2 อย่าง:
-
Canalization: สมองมีเส้นทางพัฒนาที่ค่อนข้างคงที่
-
Plasticity: สมองยืดหยุ่น โดยเฉพาะในวัยเด็ก — ยิ่งรู้จักจุดแข็งเร็ว ยิ่งพัฒนาได้มาก
-
🧑🏫 ประยุกต์ใช้กับการศึกษา
-
การเรียนรู้ควร ปรับให้เหมาะกับรูปแบบปัญญาของผู้เรียน ไม่ใช่บังคับให้ทุกคนเรียนแบบเดียวกัน
-
ตัวอย่างการสอนที่ใช้หลายปัญญา:
-
การสอนเขียนโปรแกรม: ใช้ logic, ภาษา, ดนตรี (เสียงประกอบ), แผนภาพ (spatial), ทำงานกลุ่ม (interpersonal)
-
เด็กที่อ่านไม่ออก อาจเข้าใจตัวอักษรผ่านการ “เดิน” หรือ “สัมผัส” ตัวอักษร (bodily-kinesthetic)
-
🌍 วัฒนธรรมกับพหุปัญญา
-
ปัญญาถูกแสดงออกแตกต่างกันตามวัฒนธรรม เช่น:
-
Balinese: เน้น interpersonal – การรับรู้บทบาททางสังคม
-
Moroccan: แยกบทบาทภายใน-ภายนอกชัดเจน (intra/inter)
-
-
การวางระบบการศึกษาแบบตะวันตกในประเทศที่มีแนวโน้มทางปัญญาแตกต่าง เช่น อิหร่าน สร้างความเครียดในระบบและตัวผู้เรียน
⚖️ ข้อวิจารณ์ IQ test แบบเดิม
-
วัดแค่บางด้านของปัญญา เช่น logic และ language
-
มองไม่เห็นความสามารถของเด็กบางคนที่อาจมีศักยภาพด้านอื่น เช่น ดนตรี ร่างกาย หรือความสัมพันธ์
-
ทฤษฎีพหุปัญญาเสนอว่า ความฉลาดไม่ใช่สิ่งตายตัว แต่กระจายและหลากหลาย
✅ บทสรุป
ทฤษฎีพหุปัญญาเปลี่ยนมุมมองต่อคำว่า “ฉลาด”
จากสิ่งที่วัดได้แบบเดียว → เป็น “ระบบของศักยภาพหลากหลาย”
ที่สามารถใช้เพื่อปรับการศึกษา การพัฒนาเด็ก และนโยบายสังคม
เพื่อเปิดโอกาสให้ แต่ละคนเติบโตตามจุดแข็งของตนเอง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น