.webp)
สรุปเนื้อหา: Empathy, Evil, and the Mind – จากการทดลองของนาซีถึงรากเหง้าของความโหดร้ายในมนุษย์
(จากแนวคิดของ Simon Baron-Cohen)
🧪 จุดเริ่มต้น: วิทยาศาสตร์ที่เกิดจากความโหดร้าย
-
Dr. Sigmund Rascher นักวิทยาศาสตร์นาซีศึกษาการรอดชีวิตจากความเย็นเพื่อช่วยนักบินเยอรมัน
-
แต่ความจริงคือ การทดลองโหดเหี้ยมกับนักโทษที่ดาเคา ซึ่งมีผู้เสียชีวิตถึง 90 คน
-
แม้เขาถูกตัดสินลงโทษใน Nuremberg Trials แต่คำถามใหญ่คือ:
"ทำไมคนธรรมดาจึงสามารถกระทำความโหดร้ายสุดขั้วได้?"
❌ "Evil" ไม่ใช่คำอธิบายที่ดีพอ
-
การอธิบายด้วยคำว่า “ความชั่วร้าย” เป็นการ คิดวนซ้ำ และ ว่างเปล่าทางวิทยาศาสตร์
-
เราต้องหาคำอธิบายที่ จับต้องได้ วัดได้ และอิงจิตวิทยา → นั่นคือ การเสื่อมถอยของความเห็นอกเห็นใจ (Empathy erosion)
🧠 Empathy คืออะไร?
| ชนิด | ความหมาย |
|---|---|
| Cognitive empathy | ความสามารถในการเข้าใจสิ่งที่ผู้อื่นคิดหรือรู้สึก |
| Affective empathy | ความสามารถในการ รู้สึก ร่วมกับผู้อื่น |
การเห็นใจจริง ๆ = รู้ และ รู้สึก
🔦 เมื่อ empathy เสื่อม: ผู้คนกลายเป็น “สิ่งของ”
-
Martin Buber แบ่งความสัมพันธ์เป็น 2 แบบ:
-
I-Thou → เห็นผู้อื่นเป็นมนุษย์
-
I-It → เห็นผู้อื่นเป็นเครื่องมือ หรือสิ่งกีดขวาง
-
-
เมื่อ empathy หายไป เราเข้าสู่โหมด I-It โดยไม่รู้ตัว
🧪 กรณีทดลอง: คนปกติก็ทำร้ายกันได้
-
Milgram Experiment (1961): ผู้คนพร้อมจะช็อตคนอื่นด้วยไฟฟ้า เพียงเพราะ มีคนในเสื้อกาวน์สั่ง
-
ความเชื่อที่รุนแรง หรือ โฆษณาชวนเชื่อ ทำให้คนละทิ้งความเห็นใจ และกระทำความรุนแรงได้อย่างไม่ลังเล
🧩 จิตวิทยาของ Psychopath กับ Autism: จุดสุดขั้วของ empathy
| กลุ่ม | เข้าใจความคิดผู้อื่น (Cognitive) | รู้สึกร่วม (Affective) |
|---|---|---|
| Psychopath | ✔ สูง (ใช้เพื่อหลอกลวง) | ✘ ต่ำ (ไม่แคร์) |
| Autism | ✘ ต่ำ (เข้าใจยาก) | ✔ สูง (รู้สึกเจ็บแทน) |
🧬 รากทางชีวภาพของ empathy erosion
-
Gene MAOA-L (“warrior gene”) ทำให้การควบคุมอารมณ์รุนแรงน้อยลง
-
ถ้ารวมกับ การถูกทารุณกรรมในวัยเด็ก → เสี่ยงพัฒนาลักษณะ Psychopathy สูงขึ้น
-
ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนในครรภ์ ที่สูง → อาจส่งผลให้เด็กโตขึ้นมาเข้าใจอารมณ์คนอื่นได้ยากขึ้น
-
เคส Phineas Gage แสดงให้เห็นว่า สมองส่วนประมวลผล empathy หากเสียหาย → บุคลิกจะเปลี่ยน
🧒 การเลี้ยงดูคือกุญแจในการสร้างหรือทำลาย empathy
-
เด็กพัฒนา empathy ผ่านกระบวนการ mentalization – การพยายามเข้าใจสิ่งที่ผู้ดูแลรู้สึก
-
ถ้าเด็ก รู้สึกปลอดภัย → จะกล้าเรียนรู้ความรู้สึกของผู้อื่น
-
ถ้าเด็ก ถูกทอดทิ้ง/ทารุณ → จะตัดขาดจากจิตใจของผู้อื่นเพื่อปกป้องตัวเอง
John Bowlby เรียกสิ่งนี้ว่า “secure base” – ฐานอารมณ์ที่มั่นคงสำหรับการสำรวจโลก
🧭 บทสรุป: “คนชั่ว” ไม่ได้เกิดมาเป็นแบบนั้นเสมอไป
-
คนที่ขาด empathy ไม่ได้เป็น “ปีศาจ” โดยกำเนิดเสมอ
-
บางคนมีพันธุกรรมหรือสมองที่เปราะบางต่อ empathy erosion
-
แต่ สิ่งแวดล้อมทางอารมณ์และความสัมพันธ์ในวัยเด็ก คือปัจจัยสำคัญที่สุดในการกำหนดว่าพวกเขาจะโตมาเป็นใคร
💬 สาระสำคัญสุดท้าย:
ถ้าเราหยุดมอง "ความชั่ว" เป็นสิ่งลึกลับ และเริ่มเข้าใจกลไกของ ความเห็นใจ
เราจะไม่เพียงแต่เข้าใจความโหดร้ายของมนุษย์ได้ดีขึ้น
แต่ยังมีโอกาสป้องกันไม่ให้มันเกิดขึ้นอีกด้วย
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น